گفت‌وگو با فاطمه راکعی

باتوجه به هدف بعثت پیامبر،‌ چگونه برخی به نام اسلام، اخلاق را دور می‌زنند؟

دوشنبه 4 اردیبهشت ماه 1396 - ساعت 14:45
همه ادیان برای اخلاقی‌تر شدن ما انسان‌ها آمدند و خب ایشان به‌عنوان پیامبر خاتم، تمام‌کننده مکارم اخلاق هستند. ولی متاسفانه می‌بینیم که عده‌ای در اسلام و عده‌ای هم در سایر ادیان پیدا شده‌اند که به اسم دین، اخلاق را دور می‌زنند، در حالیکه هدف دین، اخلاق است. نمی‌دانم چگونه می‌شود هدف دین را نادیده گرفت و باز صحبت از دین کرد.

 

گروه روشنفکری-پایگاه تحلیلی بنیاد باران: اگر حقیقت بعثت رسول اکرم روشن شود، آنگاه مبعث عید بزرگی نه فقط برای مسلمانان که برای همه مردم جهان است؛ «إِنَّی بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاقِ» من برای کامل کردن مکارم اخلاق برگزیده شده‌ام. محمد آمده است تا اخلاقی که در دیگر ادیان بوده را به اتمام برساند و مکارم اخلاق را تکمیل کند تا انسان راهنمای کاملی برای اخلاقی زیستن داشته باشد. به همین دلیل بود که در گفت‌وگو با فاطمه راکعی، عضو بنیاد باران، به این روایت بیشتر پرداختیم تا به اهمیت اخلاق برسیم و البته سوالات پیرامون آن ازجمله دلایل شیوع بی‌اخلاقی. در پایان  نیز وی گفت‌وگو را با شعری با عنوان «حرا» ختم کرد که خود به مناسبت مبعث، سروده بوده است.

***

  • با توجه به روایت «إِنَّی بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاقِ» جایگاه اخلاق در جوامع مسلمین را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

مسلم است که اخلاق در خیلی از جوامع مسلمان وضعیت چندان خوبی ندارد یا حداقل در حد این روایت و پیامبر اسلام نیست. اما دلیل این اتفاق چیست؟ چه شده است که ملت پیامبری چون حضرت محمد (ص)‌ از خیلی مشکلات و کاستی‌های اخلاقی رنج می‌برد؟ شاید بتوان پاسخ‌های زیادی به این سوال داد اما فکر می‌کنم مهم‌ترین دلیل آن به حکام فاسد این کشورها بازگردد. ما این را می‌دانیم که بخش مهمی از سعادت و شقاوت جامعه به حاکمان آن جامعه بستگی دارد و آن‌ها هستند که جامعه را هدایت می‌کنند. متاسفانه چون حکام کشورهای اسلامی، خود از بی‌اخلاقی رنج می‌برند و خیلی‌هایشان غرق در فساد و جور هستند، کشورهایشان نیز وضعیت خوبی از این حیث ندارد. چون آن‌ها  سیاست‌های کلان کشور را تعیین می‌کنند و کسانی هم که گرایش‌های نفسانی به سوی ظلم و فساد دارند نیز از آن سیاست‌ها استقبال می‌کنند و جوانان هم برخی‌شان آگاهی لازم را ندارند و برخی‌شان از دیدن این رفتارها، ناامید می‌شوند و حرمت تهمت و دروغ و ظلم و… برایشان رنگ می‌بازد، چون می‌بینند بزرگان‌ جامعه و حکام کشورشان خود مرتکب این خطایا هستند. آن عده اندکی هم که می‌فهمند و متوجه هستند، ترجیح می‌دهند سکوت کنند و محافظه‌کاری را پیش می‌گیرند. چنین می‌شود که آثار مخرب بی‌اخلاقی‌های سران کشورها به کل جامعه نفوذ می‌کند و وضعیتی را در جوامع رقم می‌زند که ما امروز متاسفانه شاهد آن هستیم.

البته بد نیست یادآوری کنم این وضعیت تا حد زیادی در کشور ما فرق می‌کند. ما از همان ابتدا که امام خمینی (ره) رهبری انقلاب را به عهده گرفتند و تا زمانی که رژیم پهلوی را ساقط کردند، چیزی جز رفتارها و تصمیمات اخلاقی از ایشان ندیدیم. ایشان از همان ابتدا، در مبارزات و پس از آن در زمان تاسیس حکومت و ادامه آن، همواره به اصول اخلاقی پای‌بند بودند و مسئولان را نیز به اخلاق فرامی‌خواندند. پس از ایشان هم مقام معظم رهبری، بارها تاکید کردند که افراد و گروه‌های فعال باید از بی‌اخلاقی‌ها فاصله بگیرند و اینطور نباشد که بخواهند به هر قیمتی به اهداف خود دست یابند و حاضر نباشند پیروزی حزب و جناح خود را به هر قیمتی رقم بزنند.

  • فکر می‌کنید مهم‌ترین ویژگی پیامبر که امروز در جوامع مسلمین مغفول واقع شده است، چیست؟

با توجه به حجم عظیم جنگ و خشونت در جهان امروز، فکر می‌کنم مهم ترین ویژگی ایشان که باید دوباره مورد تاکید فراوان قرار بگیرد، مدارا، حلم، مهربانی و تحمل مخالفان و دشمنان است. این ویژگی‌های بارز و اخلاقی پیامبر (ص) اگر سرلوحه بزرگان و تصمیم‌گیران و نیز عموم مسلمین قرار گیرد، می‌توان امیدوار بود که بخش مهمی از مشکلات و رنج‌های امروزمان، کمتر شود. لذا فکر می‌کنم این روایت «إِنَّی بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاقِ» را باید تبدیل به شعار کنیم و به تبلیغ آن بپردازیم تا متوجه تاکید و اهمیت اخلاق باشیم.

  • با وجود این همه تاکید به صفات اخلاقی پیامبر و برجسته بودن جنبه رحمانی اسلام، چرا باز در جهان اسلام، شاهد ظهور و بروز گروه‌هایی همچون داعش و دیگر تکفیری‌ها هستیم؟

آنچه مشخص است اینکه گروه‌های تکفیری از جمله داعش، از انحرافات اسلام محسوب می‌شوند. در طول تاریخ اسلام هم این جریانات انحرافی وجود داشتند، به طوریکه می‌توان گفت ریشه داعشی‌های امروز به خوارج و ابن‌ملجم‌ها برمی‌گردد. گرچه تحلیل ظهور و بروز این گروه‌ها در شرایط فعلی، کمی پیچیده است، اما روشن است که این‌ها با سرمایه‌گذاری خشونت‌طلبان بین‌المللی ایجاد و تاسیس شده‌اند و اگر امروز هم توان ادامه حیات دارند، باز با کمک همان گروه‌ها و جریانات است. قرائت خشن داعشی‌ها از اسلام دقیقا مورد پسند همان خشونت‌طلبان بین‌المللی است که منافع‌شان در ادامه جنگ و خشونت است و برایشان فرقی نمی‌کند این جنگ‌ها با چه نیات و انگیزه‌ای بوجود می‌آیند. اگر گروه و دسته‌ای که بر طبل جنگ بزند، آن‌ها مستقیم و غیرمستقیم حمایت‌اش می‌کنند. طبیعی است که آن‌ها سراغ داعش بیایند که از دین تنها جنگ‌اش را دیده‌اند.

  • فکر می‌کنید راه مقابله با این نوع تفکرات و گروه‌ها چیست؟

ما امروز در وضعیت فرهنگی، سیاسی و بین‌المللی خاصی بسر می‌بریم. راه‌های مقابله با گروه‌ها و تفکراتی که اسلام‌شان با خشونت عجین و قرین است،‌ خیلی ساده نیست و یک‌شبه و یک‌ساله هم جواب نمی‌دهد. بله، برخوردهای نظامی با آن‌ها شاید ظرف زمانی کوتاهی پاسخ دهد و بتوان آن‌ها را بالاخره جمع کرد و خاورمیانه را از وجودشان پاک کرد، اما باید به فکر بازگشت و یا تقویت این نوع تفکرات باشیم. ممکن است آن‌ها در قالبی دیگر و به شکلی دیگر دوباره ظهور کنند. لذا به موازات برخوردها و مقابله‌های نظامی، باید برخوردهای فکری با این گروه‌ها را در دستور کار قرار داد و این از جمله وظایف بزرگان فکری و اندیشه‌ای ما هست که علمای آگاه به مسائل روز تا اساتید دغدغه‌مند را شامل می‌شود. واقعا باید بررسی شود چگونه از دینی که ابتدای هر سوره کتاب مقدس‌اش، «بسم‌ الله الرحمن الرحیم» است، این همه خشونت بیرون می‌آید. چرا خوانش‌های رحمانی که مبتنی بر محبت و مودت است، مغفول واقع می‌شوند و بخشی از مسمانان مدام به فکر حذف و قتل و ویران کردن خانه و کاشانه دیگر مسسلمانان هستند. در شب مبعث به سر می‌بریم. بگذارید باز برگردیم به آن روایت «إِنَّی بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاقِ». آن‌ها چنین روایت معروفی را نشنیده‌اند؟ واضح‌تر از این می‌توان گفت که اساسا بعثت پیامبر خاتم (ص) برای اتمام مکارم اخلاق است؟ توجه کنید گفتند اتمام مکارم اخلاق. یعنی همه ادیان برای اخلاقی‌تر شدن ما انسان‌ها آمدند و خب ایشان به‌عنوان پیامبر خاتم، تمام‌کننده مکارم اخلاق هستند. ولی متاسفانه می‌بینیم که عده‌ای در اسلام و عده‌ای هم در سایر ادیان پیدا شده‌اند که به اسم دین، اخلاق را دور می‌زنند، در حالیکه هدف دین، اخلاق است. نمی‌دانم چگونه می‌شود هدف دین را نادیده گرفت و باز صحبت از دین کرد. به دیگران تهمت می‌زنند، دروغ می‌گویند، ظلم می‌کنند و گمان می‌کنند دارند دین را گسترش می‌بخشند. امیدوارم اگر از روی جهل این کارها را انجام می‌دهند،‌ با تلاش بزرگان دینی و علمی کشور، هرچه زودتر آگاه شوند و اگر آگاهانه و عامدانه این گونه می‌کنند، به درگاه خداوند توبه کنند و هدف بعثت پیامبر اسلام (ص)‌ را دوباره به خاطر بیاورند.

  • حسن ختام این گفت‌وگو می‌تواند شعری درباره مبعث باشد؟

بله، اتفاقا خودم شعری با عنوان «حرا» دارم:

آن روز در حرا

چه گفت با تو خدا؟

که هنوز از هیبت آن

دهان کوه به حیرت بازمانده است…

پایان پیام

نظرات

یک پاسخ به “باتوجه به هدف بعثت پیامبر،‌ چگونه برخی به نام اسلام، اخلاق را دور می‌زنند؟”

  1. کریم می‌گه:

    با سلام. از همگی شما بارانی ها که خود را پیرو اسلام و قرآن کریم و پیامبر اکرم .ص. و علی .ع . می دانید استدعا دارم برای یک بار هم که شده معنی قرآن کریم را بخوانید تا قبل از هر چیزی بدانید که مسلمان هستید یا نه.

پاسخ دهید