زهرا نژادبهرام در نشست «مشارکت سیاسی زنان در ایران»:

قدرت برای زنان میوه ممنوعه شده است

حکایت قدرت و زنان، شده شبیه حکایت سیب و آدم و حوا. گویا سیب قدرت فقط برای مردان است و وقتی قرار است زنان به آن نزدیک شوند، همه ما را نهی می‌کنند. خود زنان هم بعضا این باور را قبول کرده‌اند و لذا ما ابتدا باید باور زنان را اصلاح کنیم و به آن‌ها بگوییم که قدرت میوه ممنوعه نیست. مذمت اخلاقی ندارد. حکایت قدرت و زنان، شده شبیه حکایت سیب و آدم و حوا. گویا سیب قدرت فقط برای مردان است و وقتی قرار است زنان به آن نزدیک شوند، همه ما را نهی می‌کنند. خود زنان هم بعضا این باور را قبول کرده‌اند و لذا ما ابتدا باید باور زنان را اصلاح کنیم و به آن‌ها بگوییم که قدرت میوه ممنوعه نیست. مذمت اخلاقی ندارد. اخبار باران-پایگاه تحلیلی بنیاد باران: کمیسیون زنان بنیاد باران، نشستی را با عنوان «مشارکت سیاسی زنان در ایران" با سخنرانی «زهرا نژادبهرام» برگزار کرد. به گزارش پایگاه تحلیلی بنیاد باران در این سخنرانی بیشتر مفهوم بازاریابی سیاسی مورد بررسی قرار گرفت و موضوعاتی مانند: فرصتی برای ارتقاء مشارکت سیاسی زنان، مطالبه عمومی یا تلاشی از سوی نخبگان؛ مشارکت سیاسی زنان، گامـی برای رفع تبعیض یا فرصتی برای کسب قدرت. نیز مورد توجه واقع شد بنا بر این گزارش در ابتدا نژادبهرام به تبیین وضعیت موجود پرداخت و گفت:‌ ما پیش از هرچیز لازم است تحلیلی از شرایط موجود ارائه دهیم و اینکه در چه موقعیتی قرار داریم. عضو پنجمین دوره هیئت مدیره بنیاد افزود: میزان حضور زنان ایران در پست‌های سیاسی و مجالس قانون‌گذاری از اکثر کشورهای منطقه و همسایه، مثل افغانستان، پاکستان و ترکیه، پایین‌تر است. درصد حضور زنان در مناصب یاد شده در عراق حدود 25 درصد است، در افغانستان حدود 28 درصد است،‌ در ترکیه حدود 17/5 درصدو پاکستان حدود 23 درصد  است. اگر بخواهیم این نسبت را با کشورهای توسعه‌يافته بسنجیم که وضعیت بدتر می‌شود. همه این آمارها نشان می‌دهد که مشارکت سیاسی زنان در ایران در موقعیت مطلوبی نیست. وی با اشاره به گزارش شکاف‌های جنسیتی که از سوی مجمع جهانی اقتصاد همه ساله از سال 2006 تاکنون ارائه می شود  گفت: شکاف‌ها در چهار مولفه قابل بررسی است: مشارکت سیاسی، مشارکت اقتصادی، سهم بهداشت و سهم آموزش. نژادبهرام با بیان اینکه ما در این نشست فقط به مولفه مشارکت سیاسی می‌پردازیم، اظهار داشت:‌ مشارکت سیاسی زنان، خود با سه معیار سنجیده می‌شود: حضور زنان در پست‌های ارشد اجرایی،‌ حضور زنان در مجالس نمایندگان و تداوم حضور آنان در هریک از این مناصب. عضو هیئت مدیره بنیاد باران ادامه داد:  بر این اساس در گزارش سال 2016 ‌ در بین 145 کشور، رتبه‌ای بهتر از 141 نداریم. حالا باید ببینیم چرا در این موقعیت هستیم؟ بحث ارزش‌ وداوری هم نداریم. شاید برخی بگویند اصلا باید وضع به همین شکل باشد و دیگر کشورها اشتباه کردند که مشارکت سیاسی زنان را جدی گرفتند. اما بحث ما فعلا بررسی شرایط است. نژادبهرام آمار حضور زنان در مجالس بعد از انقلاب را ذکر کرد و گفت:‌ در مجلس اول و دوم و سوم 4   زن داشتیم و البته این روند افزایشی بوده تا مجلس پنجم که به بیشترین حد خود رسید،‌ یعنی حضور 14 زن در مجلس و باز این روند کاهش یافت که رسید به مجلس نهم با 9 نماینده زن. البته در مجلس فعلی‌،‌ مجلس دهم باز رشد خوبی داشتیم. مردم به 18 نماینده زن رای دادند که البته عملا 17 نماینده وارد مجلس شدند. در میان کاندیداها هم 11 درصد کاندیدا از زنان بودند که به نسبت انتخابات مجلس نهم،‌ ما شاهد رشد 3 درصدی بودیم. باید توجه داشت که این رشد 3 درصدی کم نیست. وی افزود:‌ در مجلس اول 4 نماینده زن،‌ یعنی حدود 300 نماینده  مرد برای زنان کل کشور،‌ که پنجاه درصد جامعه، هستند ، تصمیم‌گیری می‌کردند.  نژادبهرام با اشاره به پست‌های اجرایی زنان گفت: در پست‌های مدیریتی هم ما در حد وزارت فقط یک وزیر زن داشتیم که ایشان هم حدود دو سال وزیر بودند. اما در حد معاونت رییس‌جمهوری،‌ این تعداد کمی بیشر است که باز خیلی قابل توجه نیست. عضو هیئت مدیره بنیاد باران تصریح کرد:‌ این بی‌توجهی‌ها در حالی است که زنان در اولین گام‌ها و حرکت‌های انقلاب حضوری موثر و چشمگیر داشتند. از حضور در تظاهرات‌ها گرفته تا مبارزات علیه رژیم و زندان و شکنجه و... در ادامه نیز زنان کم نگذاشتند. در جنگ تحمیلی، زنان در پشت جبهه کم زحمت کشیدند؟ در خود جبهه‌ها در نقش امدادگر و پرستار و... چقدر موثر بودند؟ حتی در تامین مخارج جنگ، کمک‌های زنان، قابل انکار نیست؟ !آیا زنان بیش از این باید مشارکت می‌کردند؟! نژادبهرام افزود: لذا مطالبه افزایش مشارکت سیاسی زنان یک مطالبه انباشته شده است و چیز جدیدی نیست. اما شاید امروز برخی بهانه‌های دیگری داشته باشند و بگویند، زنان در این زمينه‌ها دانش و آگاهی کافی را ندارند. ولی این عده باید بدانند که بیش از یک دهه است که تقریبا 60 درصد کرسی‌های دانشگاهی و مراکز عالی در اختیار زنان و دختران  هست. وی در ادامه با اشاره به دیگر اشکالی که به مشارکت سیاسی زنان وارد می‌کنند، گفت:‌ مشارکت سیاسی در دو سطح مطرح است:‌ در سطح توده‌ای و در سطح نخبه‌ای. عده‌ای تا می‌گوییم مشارکت سیاسی زنان، سریع می‌گویند زنان می‌توانند رای دهند. حال آنکه مشارکت سیاسی فقط رای دادن نیست، هم رای‌دهندگی مهم است و هم رای‌گیرندگی. خیلی‌ها رای‌دهندگی را برای زنان قبول می‌کنند اما رای‌گیرندگی را خیر. به این سطح که می‌رسیم مخالفت‌ها آغاز می‌شود و موانع یکی پس از دیگری ظهور می‌کنند. نژادبهرام ویژگی‌های مشارکت سیاسی را اینگونه برشمرد: مشارکت سیاسی باید آگاهانه،‌ فعالانه و داوطلبانه باشد. زنان هم کاملا قادرند چنین مشارکتی در سطح رای‌گیرندگی داشته باشند، اما بهانه‌های مختلفی می‌تراشند تا این اتفاق نیفتد. حکایت قدرت و زنان، شده شبیه حکایت سیب و آدم و حوا. گویا سیب قدرت فقط برای مردان است و وقتی قرار است زنان به آن نزدیک شوند، همه ما را نهی می‌کنند. خود زنان هم بعضا این باور را قبول کرده‌اند و لذا ما ابتدا باید باور زنان را اصلاح کنیم و به آن‌ها بگوییم که قدرت میوه ممنوعه نیست. مذمت اخلاقی ندارد. قدرت از جنس خنثی است و مهم این است که دست چه کسی باشد. اگر قدرت را تابع اخلاق کنیم، چه مذمتی دارد؟ وی با تاکید بر اینکه درست است قدرت درساختار قدرت معانی خاصی به خود می گیرد اما فی النفسه مشکل زا نیست بلکه این رویکرد به قدرت است که ساختار آن را تعریف می کند .لذا قدرت دراختیار زن و مرد باشد اگر با ابزار پاسخگویی قانون مداری و اخلاق همراه باشد بسیار خوب می تواند برای اصلاح امور به کار گرفته شود . عضو هیئت مدیره بنیاد باران در توضیح محور سوم صحبت‌هایش به خواست عمومی مشارکت سیاسی زنان تاکید کرد و گفت:‌ برخی سوال می‌کنند مشارکت سیاسی زنان درخواستی عمومی است و یا خواسته چند نفر از فعالان است؟ بدیهی است که حضور در قدرت یا مجلس، درخواست و مطالبه همه زنان نیست. همه دنبال حضور در قدرت نیستند. در مورد مردان هم اینگونه است. وی با اشاره به نظرسنجی‌های صورت گرفته در سال‌های اخیر،‌ گفت:‌ معاونت زنان سال گذشته نظرسنجی‌ای داشت که طی آن مشارکت سیاسی زنان در نگاه خود زنان بررسی شده بود. مثلا یکی از سوالات این بود که آیا به نظر شما زنان می‌توانند نیازهای زنان را برآورده کنند؟‌ 96درصد پاسخ مثبت داده بودند. یکی دیگر از سوالات این بود که پرسیده بودند دولت می‌تواند مشکل زنان را حل کند؟ این بار 62 درصد پاسخ مثبت داده بودند. سوال سوم این بود که به نظر شما زنان می‌توانند در راس وزارتخانه‌ها قرار بگیرند؟‌ 89درصد پاسخ داده بودند، بله می‌توانند. لذا وقتی به نظرسنجی‌ها نگاه می‌کنید، متوجه می‌شوید که مشارکت سیاسی زنان یک مطالبه عمومی است. نژادبهرام درباره جامعه آماری این نظرسنجی اظهار داشت: زنانی که در این نظرسنجی شرکت داشتند از هشت مرکز استان بودند در مناطق مختلف کشور که تقریبا همه دیدگاه‌های مردم ایران را شامل می‌شده است. در یک نظرسنجی دیگر که در سال 92 ایسپا انجام داده بود، این نکته تاکیده شده بود که حضور زنان در پست‌های مدیریتی یکی از خواسته‌های زنان است. این مهم حتی در نظر سنجی در خصوص شرکت در انتخابات اخیر  نیز به روشنی این موضوع را تبیین می کند که افزون بر 60 درصد گفته بودند که در انتخابات شرکت می کنند . عضو هیئت مدیره بنیاد باران و عضو کمیسیون باران همچنین  در آخرین بخش از صحبت‌های خودش به تبیین مفهوم بازاریابی سیاسی پرداخت و گفت: این یک کلمه شفاف است و نباید از آن ترسید، به همان شفافیت کلماتی مثل مهندسی اجتماعی. ما این واژه را از اقتصاد قرض گرفتیم تا بتوانیم منظور خود را بهتر انتقال دهیم. نژادبهرام با اشاره به مولفه‌های این مفهوم اظهار داشت: در بازاریابی چهار عنصر، خیلی مهم است. جلب مشتری، صداقت در عرضه، تبیین کالا و نحوه ارائه این کار و در نهایت و از همه مهم‌تر ارائه خود کالا و دیده شدن آن. ما در بازاریابی سیاسی هم این چهار مولفه را داریم تا بتوانیم تاثیری دایمی داشته باشیم. وی افزود: در بازاریابی سیاسی، مردم رای خود را می‌دهند، در مقابل، تحقق خواسته‌هایشان را دارند. اما نکات مثبت و قوت زنان در این بازاریابی چیست؟‌ راستگویی و صداقت زنان که مورد اتفاق همه است، مگر آنکه عکس‌اش ثابت شود. کالایی که در اکثر زنان هست . تجربه تاریخی درست‌کرداری زنان را تایید کرده و غالب مردم این موضوع را قبول دارند. یکی از نشانه‌های این رای، مقایسه زندانیان مرد و زن است. میزان زندانیان زن، یعنی زنان خلاف‌کار که بر اساس آمار حدود 5  درصد است. عضو هییت مدیره باران  تاکید کرد:‌ صداقت کالای اختصاصی زنان است که باید در بازاریابی سیاسی لحاظ شود و دیده شود که یکی از راه‌های دیده شدن آن حضور زنان در فعالیت‌های مدنی است. البته امروز راه‌های تاثیرگذارتری هم وجود دارد مثل استفاده از شبکه‌های اجتماعی. وی گفت:‌ بر اساس برخی تحقیقات مربوط به سازمان شفافیت میزان فساد در کشورهایی که مشارکت سیاسی زنان در حوزه های دسترسیی به قدرت در آن بالاست، حدود 40  درصد کمتر از کشورهایی است که مشارکت سیاسی زنان‌شان پایین است؛ و این یعنی مشارکت سیاسی زنان به سالم‌سازی فضای سیاسی کشور کمک می‌کند. این مشارکت در حضور در پست‌های مدیریتی و ارشد است. نژادبهرام با تاکید بر اینکه بازاریابی سیاسی عموما برای رای‌گیرندگی در احزاب بکار گرفته می‌شود، گفت: عنصر پایه بازاریابی اعتماد است که این مهم می‌تواند در ایجاد انسجام عمومی نقش برجسته‌ای را ایفا کند. وی افزود: بازاریابی سیاسی ابزاری برای ایجاد پل میان ذی‌نفعان است. این ذی‌‌نفعان عبارتند از زنان رای‌دهنده، مردان رای‌دهنده، مردان و زنان تصمیم‌گیر و تاثیرگذار. نژادبهرام با تاکید بر نقش نهادی احزاب در ایجاد امکانات بازاریابی و رسانه‌ها به ویژه رسانه‌های نوین یادآور شد: آنچه زنان را دراین فضا یاری می‌کند ارائه و عرضه کالای صداقت سیاسی و دانش است که عنصری کمیاب می‌باشد. این کالا قادر است ضمن پاسخگویی به مطالبات حامعه به خصوص رای دهندگان این امکان را ایجاد کند که زنان نیز در حضور در کانون‌های قدرت شریک برادران باشند. وی همچنین گفت: از آنجا که  بازاریابی سیاسی یک اقدام برای کسب اعتماد است تصویر نشان دار از دموکراسی است که می‌تواند نقش همه شهروندان را در طرح مطالبات و انتظارت و تصمیم‌ها تبیین کند. نژادبهرام افزود: روند تحقق بازاریابی سیاسی برای زنان ایجاد تشکل‌ها و حلقه‌های تخصصی، مشارکت در احزاب سیاسی، معرفی محصول سیاسی به نهادهای سیاسی است. بازاریابی سیاسی برای زنان شامل عناصری نظیر  احزاب سیاسی جهت تربیت سیاسی و سهیم کردن زنان در قدرت با اتکا به سهم‌گیری سیاسی است؛ و یا نهادهای رسمی سیاسی، به‌منظور ایجاد فرصت و قانونی کردن فرآیند دسترسی به قدرت سیاسی برای زنان؛ و یا فضاهای مجازی به‌منظور اعتمادزایی عمومی به مشارکت زنان در قدرت سیاسی و اصلاح فرهنگی. مهمترین کارکرد بازاریابی سیاسی جستجوی فرصت‌ها برای مشارکت در قدرت است. نژادبهرام برجسته‌ترین شیوه بازاریابی سیاسی را اطلاع‌رسانی، شناسایی نیازها (نیاز سنجی)، ارائه راهکارها ، بیان برنامه ها و تبلیغات دانست و گفت: مهمترین عامل در انتخاب شیوه بازاریابی اقناع است. مخاطبان در هر سطحی در فرایند بازاریابی حضور دارند اما شیوه برخورد با آن‌ها متفاوت است. وی همچنین گفت: کسانی می‌توانند بازار یابی سیاسی کنند که در گروه  زنانی که تمایل به مشارکت در قدرت را دارند، زنانی که نسبت به مشارکت در قدرت سیاسی احساس مسئولیت می‌کنند ، زنانی که از اعتماد به نفس کافی برای حضور در رقابت برخوردارند، زنانی که فعالیت و کار تیمی برای آن‌ها پذیرفته شده است و زنانی که شکست برای آن‌ها مقدمه پیروزی است و از زمین خوردن نمی‌هراسند. عضو هیئت مدیره بنیاد باران ادامه داد:‌ در بررسی موانع عمده بر سر راه مشارکت سیاسی زنان،  به چهار نظام برخورد می‌کنیم که عبارت است از فرهنگی ، سیاسی ، حقوقی و سازمانی (اداری) که بررسی‌های صورت گرفته موید آن است که که نظام فراگیر پدرسالاری که هژمونی گسترده‌ای بر ساختار نظام‌های دیگر دارد مانع دسترسی زنان به قدرت می‌شود. نژادبهرام در توضیح نظام پدرسالاری گفت:‌ این مفهوم بیشتر از آنکه جنسیتی باشد،‌ به مفهوم بزرگی اشاره دارد و البته چون در طول تاریخ این بزرگی به جنسیت مردان گره خورده، معروف شده است به پدرسالاری. اما این‌ها مسائلی هستند که زمین مشارکت سیاسی زنان را مین‌گذاری کرده‌اند و ما با ابزارهای مختلف باید این مین‌ها را خنثی کنیم. بازاریابی سیاسی که در این جلسه سعی د ر  توضیح آن داشتم، یکی از آن ابزارهایی بود که می تواند این مین‌ها را خنثی کنیم. پایان پیام